Lễ hội cầu ngư của ngư dân vùng biển Thanh Khê

Nhắc đến lễ hội Cầu Ngư là người ta thường nhắc đến lễ hội Cá Ông ( hay còn gọi là lễ tế Cá Voi) là lễ hội lớn nhất của ngư  dân thành phố Đà Nẵng. Vừa qua, ngày đầu tiên của tháng 3 dương lịch tức ngày 16 tháng 1 âm lịch, tại bãi biển Phường Xuân Hà thuộc Quận Thanh Khê Đà Nẵng đã diễn ra lễ hội Cầu Ngư với những chương trình thú vị, đặc sắc.

Hàng năm, cứ đến những ngày sau Tết Quận Thanh Khê lại tổ chức lễ hội cầu ngư và lễ ra quân đánh bắt vụ cá nam mà người ta vẫn thường gọi là lễ tế cá Ông. Bởi theo người xưa việc thờ phượng Cá Ông ở đây không chỉ được xem là sự tôn kính thần linh mà còn gắn liền với sự hưng thịnh của cả làng cá. Tại Đà Nẵng, Lễ hội Cầu ngư được tổ chức ở những vùng ven biển như Mân Thái, Thọ Quang, Thanh Lộc Đán, Xuân Hà, Hòa Hiệp… Lễ hội được diễn ra trong hai ngày, ngày đầu thiết lễ tiên thường, ngày sau là lễ tế chính thức. Và trong ngày lễ này bàn thờ được trang hoàng hết sức rực rỡ và trang nghiêm. Các nhà đều đặt bàn hương án bày đồ lễ cúng. Còn trên mỗi tàu thuyền thì đều chăng đèn kết hoa. Dân làng quanh biển đã chọn ra một ban nghi lễ gồm các cụ cao niên, hiền đức, có uy tín với bạn chài và không bị mắc tang chế. Vị chánh bái dâng đồ tế lễ (không được dùng hải sản) và đọc văn tế nói lên lòng biết ơn của dân làng đối với công đức Cá Ông và cầu mong Cá Ông chứng dám lòng thành của ngư dân ngoài biển cho dân chày một mùa đánh bắt bội thu, thuyền bè đi khơi về lộng an toàn!

Về phần hội thì hôm ấy, mọi người đã cùng tham gia các trò chơi dân gian vùng biển như : lắc thúng, đua thuyền, bơi lội, kéo co, đá bóng… Về văn nghệ, ngoài hát tuồng, hát hò khoan, còn có một hình thức múa hát đặc trưng của Lễ hội Cầu ngư là múa hát bả trạo (bả: nắm, trạo: chèo đò) diễn tả tinh thần đoàn kết giữa các thành viên trong một con thuyền, vượt qua sóng to gió cả, mang về một mùa bội thu cho ngư dân.

Đến tối, lễ phóng đăng trên biển, lễ thả thuyền cúng các linh hồn đã khuất trên biển, lễ phóng sanh, lễ phá cộ… đã diễn ra thu hút đông đảo người dân về tham dự. Bởi trên thực tế lễ hội cầu ngư là một hình thái sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc biệt. Một hình thái tổng hòa văn hóa đồng thời đây còn là một môi trường văn hóa đặc thù, nhiều loại hình nghệ thuật đã ra đời và được giữ gìn trong môi trường này. Đặc biệt, thông qua lễ hội này là dịp để ngư dân – những con người luôn phải đối mặt với nhiều bất trắc khi lênh đênh trên biển cả thể hiện khát vọng được bình yên trong cuộc sống.

Sau những giờ phút thiêng liêng ấy, họ đã cùng các bạn Đoàn viên thanh niên trong quận nắm tay nhau nhảy múa quanh ngọn lửa hồng trong bài hát hân hoan : “Hãy thắp lên ngọn lửa của con Lạc cháu Hồng, hãy thắp lên ngọn lửa từ biển khơi”…. Dưới ánh trăng tròn của đêm 16 tháng giêng âm lịch, bãi biển Xuân Hà như ấm hẳn lên. Phải chăng mọi người đã thấy được ngọn lửa từ sâu thẳm của biển khơi với những ước vọng màu hồng! Ước vọng cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hoà, đánh bắt được mùa, dân làng no ấm, người người hạnh phúc.

Lễ hội dù phải kết thúc trong hôm ấy nhưng nó vẫn được tiếp tục mãi mãi… Bởi lễ Cầu Ngư luôn là sự tích lũy, kế thừa và củng cố các giá trị về tính cố kết của cộng đồng chúng ta. Đó còn là sự thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tưởng nhớ công đức của các vị tiền hiền, có công lập làng, dựng nghề như ông cha ta đã từng nói: ”Di phong hoán tục, âu cũng là việc cần làm, cốt là phải giữ cho được thần thái của lễ hội và nhất là giữ gìn, bồi đắp ý nghĩa nhân văn cao cả thể hiện ý thức tri ân, khát vọng no đủ, thanh bình của người miền biển”.

Minh Phượng